Special: de toekomst van EPG's

EPG - de Elektronische Programma Gids - moet het zoeken naar leuke en interessante programma's via de digitale televisie makkelijker maken. Het is één van de argumenten waarmee digitaal aan de man wordt gebracht en uit onderzoek blijkt dat kijkers deze gidsen ook daadwerkelijk gebruiken en waarderen. Deze eerste generatie EPG's zijn nog relatief eenvoudig en in de toekomst kunnen we nog vele nieuwe functionaliteiten verwachten die het elektronische programmablad handiger kunnen maken dan de gedrukte variant. Een kort overzicht.

Alle aanbieders van digitale televisie bieden een EPG, een elektronische programmagids. Afhankelijk van de uitvoering kan de kijker in de EPG op meer of minder effectieve wijze het programma-aanbod bekijken. Met de groei van digitale televisie zal het gebruik van een EPG steeds dominanter worden. "De EPG wordt de grootste concurrent van de papieren TV-gidsen. Niet de weekend bijlage van de Telegraaf," zegt men bij het in Hilversum gevestigde bedrijf Stoneroos dat zich specialiseert in het maken van games voor digitale televisie, maar ook met het verbeteren van de functionaliteit van EPG's. "Interactieve televisie, iTV, is een nieuwe manier van televisiekijken, waarbij de televisiekijker in toenemende mate bepaald wat er op de televisie gebeurt."

De eerste op satelliet
De eerste EPG die in Nederland op de buis kwam was die van het satelliet platform Canal Digitaal, dat toen nog onder de naam Multichoice opereerde. Na de overname door het Franse Canal+ voerde men het zogenaamde Mediahighway interactieve systeem in, de software waarop alle functies draaien inclusief de EPG. Deze werkt alleen met de goedgekeurde ontvangers en biedt dan voor de zenders een uitgebreid overzicht van de komende dagen over de programmering van de meeste zenders in het pakket.
De eerste zijn is leuk, maar het betekent ook dat deze EPG last heeft van de wet van de remmende voorsprong. Door het gebruik van de Mediahighway software werkt de programmagids alleen bij de kanalen die door Canal Digitaal zelf worden uitgezonden. De laatste anderhalf jaar is het aanbod aan zenders aanzienlijk uitgebreid met kanalen die ook deel uitmaken van andere boeketten, maar daarvan is het helaas niet mogelijk de EPG informatie uit te zenden. Bezitters van niet-goedgekeurde ontvangers waarin een zogenaamde Common Interface module zit hebben geen toegang tot de volledige EPG van Canal Digitaal, maar deze kunnen wel de beperkte "now & next" informatie zien, die zichtbaar wordt gemaakt via de door de fabrikant ingebouwde EPG. De zender moet deze informatie dan wel uitzenden als "S.I.-signaal", service informatie.

Het Mediahighway systeem biedt ook de technische mogelijkheid van een speciaal soort EPG: het mozaïek beeld. Hierop zijn alle kanalen met het lopende programma te zien en kan de kijker via de cursor direct afstemmen op de zender van zijn of haar keuze. Het systeem is in de lucht voor het Franse aanbod van Canalsatelitte en Astra biedt een dergelijk overzicht voor radiozenders. Deze methode vergt voor televisie echter erg veel bandbreedte. Uit overleg met een groepje Nederlandse satellietkijkers blijkt het volgende: "CDS (Canal Digitaal Satelliet) vindt het op zich een leuk idee. Dit gaat dan om een stilstaand interactief menuscherm met mogelijkheid om tussen de verschillende tv en radiokanalen in het CDS-pakket te navigeren. Zoals dat ook elders op Astra met de FTA kanalen al het geval is. Voor een Mozaïekkanaal met bewegende beelden is absoluut geen bandbreedte beschikbaar." We wachten af.

De kabel volgt
Digitale televisie via de satelliet maakte snel opgang en was jarenlang de meest populaire vorm van digitaal met op het ogenblik zo'n 700.000 huishoudens. De kabel kwam langzaam op gang, maar maakte afgelopen jaar een grote inhaalslag. Nog voor het einde van het jaar werd de mijlpaal van één miljoen digitale abonnees bereikt. En dat betekent dat steeds meer Nederlanders ook gebruik kunnen maken van een EPG. Op dit moment bestaan er twee soorten EPG's via de kabel: aan de ene kant de EPG die helemaal door de kabelmaatschappij is bepaald qua "look and feel", aan de andere kant een die qua inhoud door de kabelaar is samen gesteld, maar die er per fabrikant set-top box er anders uitziet.
Op het netwerk van UPC is de EPG van A tot Z samengesteld en vorm gegeven door het bedrijf. Hiervoor gebruikt men de zogenaamde OpenTV middleware.,
Bij alle overige kabelmaatschappijen in ons land, dus Casema, Delta, Essent, Multikabel, CAIW en andere, is de vorm van de EPG afhankelijk van de fabrikant van de kabeltuner. De kabelmaatschappij levert wel de inhoud, maar de fabrikant hoe deze eruit ziet. In de toekomst zal dit veranderen als deze kabelmaatschappijen ook interactiviteit en de daarbij behorende middleware zullen invoeren.

PVR en HDD
Een interessante ontwikkeling is de opkomst van de PVR en die van de HDD, de Hard Disk Recorder. Deze apparaten, vaak bekend als de Tivo naar de eerste die deze techniek bedacht, beschikken over een harde schijf waarop wordt opgenomen. De kijker kan elk gewenst televisieprogramma zien op elk gewenst tijdstip. De PVR biedt de kijker tal van nieuwe mogelijkheden. Het wordt mogelijk om een live-programma te pauzeren, zodat je kunt bellen of een plaspauze inlassen. De PVR kan ook een slimme videorecorder zijn: één keer aangeven dat u graag naar CSI kijkt en de recorder zal alle afleveringen automatisch opnemen.
De PVR hoort meestal bij een abonnement op een digitaal platform, bijvoorbeeld satelliet, kabel of ether. In deze gevallen is de EPG van de provider geïntegreerd met die van het apparaat. Dat betekent dat je optimaal gebruik kunt maken van deze gids. Bij Canal Digitaal koop je een ontvanger met ingebouwde PVR, bij Digitenne en de meeste kabelmaatschappijen ook. Samsung was de eerste met een PVR voor de kabel. Bij KPN Mine kan je alleen maar met een set-top box met harde schijf kijken, bij UPC kan je er een huren.

Daarnaast koop je in de winkel ook de HDD, de hard disk recorder, die van alle grote merken leverbaar is, zoals Philips, Sony, Pioneer, JVC en vele andere. Dit zijn apparaten die uitgerust zijn met een analoge tuner en dus alleen goed werken met de bestaande analoge kabel. De duurdere modellen zijn uitgerust met een EPG, die geleverd wordt door Gemstar. Om er zeker van te zijn dat deze functie erop zit moet je letten of er het Guide+ logo op de verpakking of het apparaat staat. De EPG wordt met informatie gevoed door een signaal dat bij Eurosport wordt meegezonden. Zit de EPG er niet op, dan moet je deze programmeren als een gewone videorecorder, al dan met gebruik van Showview codes.
Tenslotte zijn daar nog de verschillende media center in verschillende gedaantes, zoals het Windows Media Center, maar ook apparaten als de KIIS of de Eye TV voor de Mac. Deze zijn ook allemaal voorzien van een eigen EPG.

Is er tussen al dit elektronische geweld nog een toekomst voor programmabladen? Door het snel groeiende aantal televisiezenders is het nauwelijks meer mogelijk een samenhangend overzicht van het complete aanbod in druk weer te geven. Dat kan beter via het web of via EPG's, elektronische programmagidsen op de televisie zelf. Dat gebeurt inmiddels overal ter wereld en met de opkomst van digitale televisie nu ook in Nederland. Toch zijn deze eerste generatie EPG's nog zo eenvoudig, dat gedrukte programmabladen een functie blijven houden. Zolang de grote acht tot tien zenders de meeste kijkers blijven trekken zal ook de gedrukte gids stand houden. Maar om je weg te vinden in de "long tail" van honderden themakanalen, van losse video's op het web en van de ontelbare streaming sites kan je het beste terecht met een elektronische gids.

Tekst: Robert Briel